Land en water zijn in het Eemland al eeuwen met elkaar in gevecht. Vroeger was het er moerassig, het water kwam en ging. Vanuit de hoge gronden zijn de mensen het gebied gaan inpolderen en ontwateren. Beetje bij beetje won de mens land. Om dat land te beschermen, legden onze voorouders dijken aan. Op de plek waar nu de palendijk ligt is de dijk vaak doorgebroken. Dat komt omdat het op een hoek ligt. De laatste keer was tijdens een storm in 1916.
De palendijk ligt op een plek die de Bunschoters 'De Oude Pol' noemen. Waar die naam vandaan komt, dat is gissen. Een pol is een stuk grond dat hoger ligt ten opzichte van de omgeving. Het kan zijn dat dit punt vroeger hoger lag dan de omgeving. Of dat echt zo is, weten we helaas niet.
Als je over het land kijkt zie je uitgestrekte polders, met tussen ieder stukje land een sloot. Er grazen koeien en er lopen schapen. Een prachtig Nederlands landschap! Het is in 2006 zelfs uitgeroepen tot een Nationaal Landschap (link: www.arkemheen-eemland.nl).
Het is bij de palendijk het hele jaar een bont gekwetter en gefladder. De palendijk ligt op de grens tussen land en water en dat trekt veel vogels aan! Zij eten hier hun buik vol en sommigen vinden er een plek om te broeden. Naast de palendijk ligt een waterwingebied. In dit gebied broeden veel soorten vogels.
Vrijwilligers van het IVN Bunschoten houden maandelijks bij welke vogels zij hier hebben zien vliegen. Of lopen natuurlijk. In een vitrinekast bij de palendijk hangt iedere maand een nieuw overzicht.
Deze vogels zie je zoal in de buurt van de palendijk:
Vaste gasten heten ook wel standvogels. Je vindt ze hier het hele jaar door: graspieper, blauwe reiger, knobbelzwaan, grauwe gans, wilde eend, aalscholver, kievit, rietgors, fuut, bergeend, Canadese gans
Broedvogels broeden hier in het voorjaar. Als hun jongen aan het eind van de zomer groot genoeg zijn, vertrekken ze naar het zuiden of naar de kust. Daar zijn de winters zachter en warmer. Pas vroeg in het voorjaar komen ze terug: slobeend, grutto, kluut, tureluur, bontbekplevier, wintertaling, rietgors, scholekster
Wintergasten broeden in noordelijkere gebieden zoals Scandinavië en Siberië. Omdat het daar in de winter té koud wordt, komen ze hiernaartoe. Aan het eind van de winter vertrekken ze weer naar het noorden: kleine zwaan, kolgans, smient, kuifeend, nonnetje, grote zaagbek, brilduiker
Trekvogels vliegen heen en weer tussen hun broedgebied en hun overwintergebied. Soms leggen ze duizenden kilometers af. Onderweg maken ze een tussenstop in de Nederlandse polders om op adem te komen en bij te eten. Dat doen ze in het voorjaar en in het najaar: kemphaan, regenwulp, watersnip, lepelaar
Vitens pompt in het waterwingebied grondwater omhoog. Dit grondwater komt van de Heuvelrug en de Veluwe en is duizenden jaren oud. Vitens zuivert het grondwater om er drinkwater van te maken. Het water komt uiteindelijk in Hilversum, Baarn en Eemdijk uit de kraan.
De dijken langs het Eemmeer en de Eem zijn van levensbelang. Dat was vroeger zo, en nu nog steeds. Zonder dijken zou het Eemland en een groot deel van Amersfoort regelmatig onder water staan. Daarom doet het waterschap er alles aan om de dijken sterk en hoog genoeg te houden. Dat is iets wat nooit stopt, want de omstandigheden veranderen ook steeds.
Zo hebben mijn achterkleinkinderen in 1932 de Afsluitdijk aangelegd. Niet lang daarna volgde het droogleggen van de Flevopolder. Dit had allemaal invloed op de stroming en het gedrag van het water. De laatste jaren zorgt het veranderende klimaat weer voor nieuwe omstandigheden. De zeespiegel stijgt en het regent vaker en harder. Allemaal dingen waar het waterschap rekening mee houdt. Het probeert de dijken zo goed mogelijk voor te bereiden op de toekomst.
